Các hình thức xét nghiệm HIV
- Thứ năm - 13/10/2022 22:20
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhìn bề ngoài, ngay cả bác sĩ cũng không thể biết được một người có nhiễm HIV hay không. Do thời kỳ ủ bệnh kéo dài nhiều năm nên người nhiễm HIV vẫn khỏe mạnh bình thường. Xét nghiệm do đó là cách duy nhất để biết có nhiễm HIV hay không.
Xét nghiệm HIV – tại sao nên thực hiện
Chỉ có xét nghiệm mới khẳng định được bạn có bị nhiễm HIV hay không. Kết quả xét nghiệm là “âm tính” sẽ giải tỏa được những băn khoăn lo lắng về tình trạng nhiễm HIV của mình. Ngay cả trong trường hợp kết quả xét nghiệm là “dương tính” (khẳng định bạn đã nhiễm HIV) thì điều đó cũng giúp bạn dự phòng lây nhiễm HIV cho người thân, có kế hoạch tốt hơn cho cuộc sống và tiếp cận điều trị cũng như các dịch vụ chăm sóc sức khỏe kịp thời.
Các trường hợp cần được tư vấn xét nghiệm HIV
- Người có hành vi nguy cơ nhiễm HIV: tiêm chích ma túy, bán dâm, quan hệ tình dục đồng giới, chuyển giới, người có quan hệ tình dục không an toàn với người sử dụng ma túy.
- Người mắc một số bệnh như lao, bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm gan C.
- Người bệnh được khám lâm sàng và cận lâm sàng, nhưng không phát hiện được nguyên nhân gây bệnh hoặc có các triệu chứng gợi ý nhiễm HIV.
- Phụ nữ mang thai.
- Vợ/chồng/con của người nhiễm HIV; anh chị em của trẻ nhiễm HIV, người phơi nhiễm với HIV.
- Các trường hợp khác có nhu cầu.
Các hình thức xét nghiệm HIV
1. Hình thức tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện VCT
Tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện được thực hiện theo các bước gồm: tư vấn trước xét nghiệm, tư vấn sau xét nghiệm và tư vấn trực tiếp.
- Tư vấn trước xét nghiệm: Nếu khách hàng đồng ý xét nghiệm HIV, sẽ có 02 hình thức ghi tên và vô danh. Xét nghiệm ghi tên, khách hàng sẽ được trả kết quả bằng phiếu xét nghiệm. Nếu xét nghiệm vô danh, khách hàng sẽ được thông báo kết quả trực tiếp không có phiếu xét nghiệm.
Nếu chọn hình thức ghi tên thì kết quả xét nghiệm được thông báo và cung cấp cho khách hàng bằng phiếu trả lời kết quả xét nghiệm theo quy định. Nếu chọn hình thức vô danh thì kết quả xét nghiệm HIV chỉ được thông báo trực tiếp cho khách hàng và giúp họ biết tình trạng HIV của mình (không trả kết quả xét nghiệm bằng phiếu hoặc thông báo qua điện thoại).
- Tư vấn sau xét nghiệm: Với người có kết quả xét nghiệm HIV dương tính, cán bộ tư vấn sẽ tư vấn sâu để khách hàng hiểu rõ về kết quả xét nghiệm; Động viên họ và trao đổi về cách sống tích cực. Trao đổi về cách tiết lộ kết quả xét nghiệm và giới thiệu vợ, chồng, người chuẩn bị kết hôn hoặc bạn nghiện chích chung bơm kim tiêm; Cách giảm nguy cơ lây nhiễm HIV sang vợ, chồng, người chuẩn bị kết hôn, bạn nghiện chích chung bơm kim tiêm và người khác.
Với người có kết quả xét nghiệm HIV âm tính: Tư vấn sâu để khách hàng được hiểu rõ về vấn đề xét nghiệm và ý nghĩa của giai đoạn cửa sổ; nhấn mạnh việc thực hiện các hành vi giảm nguy cơ để duy trì tình trạng không nhiễm HIV.
- Quy trình thực hiện:
+ Tư vấn trước xét nghiệm
+ Lấy mẫu làm xét nghiệm HIV khi có sự đồng ý của khách hàng
+ Thực hiện xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV
+ Tư vấn và trả kết quả sau xét nghiệm
- Xét nghiệm sàng lọc kháng thể kháng HIV:
+ Nếu kết quả âm tính: tư vấn và trả kết quả âm tính cho khách hàng. Đối với khách hàng có nghi ngờ trong giai đoạn cửa sổ sẽ xét nghiệm lại sau 3 tháng.
+ Với các khách hàng thuộc nhóm nguy cơ cao sẽ được hẹn xét nghiệm lại sau 6 tháng.
+ Nếu kết quả có phản ứng: khách hàng cần thiết phải làm lại xét nghiệm để khẳng định tình trạng nhiễm HIV của bản thân. Phụ nữ mang thai lúc chuyển dạ xét nghiệm sàng lọc có phản ứng cần điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bằng thuốc ARV ngay.
+ Kết quả âm tính: khách hàng không nhiễm HIV.
+ Kết quả không xác định: chưa xác định sự có mặt của kháng thể kháng HIV, khách hàng được xét nghiệm lại sau 14 ngày.
+ Kết quả khẳng định dương tính: Sau khi tư vấn, trả kết quả sẽ chuyển gửi khách hàng đến cơ sở điều trị HIV và các dịch vụ phù hợp khác.
2. Tự xét nghiệm HIV tại nhà
Đây là hình thức tự xét nghiệm HIV tại nhà hoặc bất cứ nơi nào mà bạn thấy thuận tiện và đảm bảo riêng tư. Kít xét nghiệm sẽ được gửi tới địa chỉ bạn cung cấp và bạn sẽ phải tự lấy mẫu bệnh phẩm, tự thực hiện xét nghiệm và tự đọc kết quả.
Vậy làm thế nào để được nhận kit xét nghiệm? Cách rất đơn giản là truy cập vào trang web, tạo tài khoản và đánh giá nguy cơ của bản thân theo hướng dẫn.
Trang web https://tuxetnghiem.vn đã được xây dựng bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Phòng chống HIV/AIDS, Bộ Y tế để tăng cường tiếp cận với dịch vụ xét nghiệm HIV một cách tiện lợi, bảo mật và thân thiện hơn. Trang web được thiết kế để khách hàng có thể tạo tài khoản của riêng mình để đặt bộ kit tự xét nghiệm HIV. Nhằm giúp khách hàng biết cách sử dụng, trên trang web có một video minh họa cùng với hướng dẫn từng bước thực hiện xét nghiệm và đồng thời trong mỗi bộ xét nghiệm đều có hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt và có hình ảnh từ nhà sản xuất.
Từ trang web, khách hàng có thể chọn cách kit xét nghiệm được vận chuyển đến cho họ hoặc tự đến lấy tại địa điểm được thông báo trên trang web.
Bộ tự xét nghiệm sử dụng một lần bao gồm một que thử, một ống xét nghiệm, một giá đỡ và một hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt. Khách hàng có thể làm xét nghiệm ở nhà hoặc ở bất cứ nơi nào họ thấy thoải mái và có kết quả trong vòng 20 phút.
Trên trang web cũng có số điện thoại đường dây nóng để khách hàng có thể liên hệ ngay nếu cần. Khách hàng cũng có thể đặt lịch tư vấn trong qua trang web hoặc liên hệ với tư vấn viên về những vấn đề cần hỗ trợ.
Tuy không bắt buộc nhưng khách hàng được khuyến khích nên chia sẻ kết quả của họ để cán bộ y tế và nhân viên tiếp cận cộng đồng có thể hỗ trợ họ kết nối với dịch vụ sau xét nghiệm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cung cấp bộ kit tự xét nghiệm HIV thông qua trang web là một cách tiếp cận trực tuyến sáng tạo và hiệu quả. Đây có thể là một phương pháp thay thế để tiếp cận những nhóm quần thể đích khó tiếp cận. Phương pháp này cung cấp một cách tiếp cận dễ dàng hơn tới xét nghiệm HIV cũng như các dịch vụ y tế điều trị và dự phòng HIV.
Thanh Trà
Chỉ có xét nghiệm mới khẳng định được bạn có bị nhiễm HIV hay không. Kết quả xét nghiệm là “âm tính” sẽ giải tỏa được những băn khoăn lo lắng về tình trạng nhiễm HIV của mình. Ngay cả trong trường hợp kết quả xét nghiệm là “dương tính” (khẳng định bạn đã nhiễm HIV) thì điều đó cũng giúp bạn dự phòng lây nhiễm HIV cho người thân, có kế hoạch tốt hơn cho cuộc sống và tiếp cận điều trị cũng như các dịch vụ chăm sóc sức khỏe kịp thời.
Các trường hợp cần được tư vấn xét nghiệm HIV
- Người có hành vi nguy cơ nhiễm HIV: tiêm chích ma túy, bán dâm, quan hệ tình dục đồng giới, chuyển giới, người có quan hệ tình dục không an toàn với người sử dụng ma túy.
- Người mắc một số bệnh như lao, bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm gan C.
- Người bệnh được khám lâm sàng và cận lâm sàng, nhưng không phát hiện được nguyên nhân gây bệnh hoặc có các triệu chứng gợi ý nhiễm HIV.
- Phụ nữ mang thai.
- Vợ/chồng/con của người nhiễm HIV; anh chị em của trẻ nhiễm HIV, người phơi nhiễm với HIV.
- Các trường hợp khác có nhu cầu.
Các hình thức xét nghiệm HIV
1. Hình thức tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện VCT
Tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện được thực hiện theo các bước gồm: tư vấn trước xét nghiệm, tư vấn sau xét nghiệm và tư vấn trực tiếp.
- Tư vấn trước xét nghiệm: Nếu khách hàng đồng ý xét nghiệm HIV, sẽ có 02 hình thức ghi tên và vô danh. Xét nghiệm ghi tên, khách hàng sẽ được trả kết quả bằng phiếu xét nghiệm. Nếu xét nghiệm vô danh, khách hàng sẽ được thông báo kết quả trực tiếp không có phiếu xét nghiệm.
Nếu chọn hình thức ghi tên thì kết quả xét nghiệm được thông báo và cung cấp cho khách hàng bằng phiếu trả lời kết quả xét nghiệm theo quy định. Nếu chọn hình thức vô danh thì kết quả xét nghiệm HIV chỉ được thông báo trực tiếp cho khách hàng và giúp họ biết tình trạng HIV của mình (không trả kết quả xét nghiệm bằng phiếu hoặc thông báo qua điện thoại).
- Tư vấn sau xét nghiệm: Với người có kết quả xét nghiệm HIV dương tính, cán bộ tư vấn sẽ tư vấn sâu để khách hàng hiểu rõ về kết quả xét nghiệm; Động viên họ và trao đổi về cách sống tích cực. Trao đổi về cách tiết lộ kết quả xét nghiệm và giới thiệu vợ, chồng, người chuẩn bị kết hôn hoặc bạn nghiện chích chung bơm kim tiêm; Cách giảm nguy cơ lây nhiễm HIV sang vợ, chồng, người chuẩn bị kết hôn, bạn nghiện chích chung bơm kim tiêm và người khác.
Với người có kết quả xét nghiệm HIV âm tính: Tư vấn sâu để khách hàng được hiểu rõ về vấn đề xét nghiệm và ý nghĩa của giai đoạn cửa sổ; nhấn mạnh việc thực hiện các hành vi giảm nguy cơ để duy trì tình trạng không nhiễm HIV.
- Quy trình thực hiện:
+ Tư vấn trước xét nghiệm
+ Lấy mẫu làm xét nghiệm HIV khi có sự đồng ý của khách hàng
+ Thực hiện xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV
+ Tư vấn và trả kết quả sau xét nghiệm
- Xét nghiệm sàng lọc kháng thể kháng HIV:
+ Nếu kết quả âm tính: tư vấn và trả kết quả âm tính cho khách hàng. Đối với khách hàng có nghi ngờ trong giai đoạn cửa sổ sẽ xét nghiệm lại sau 3 tháng.
+ Với các khách hàng thuộc nhóm nguy cơ cao sẽ được hẹn xét nghiệm lại sau 6 tháng.
+ Nếu kết quả có phản ứng: khách hàng cần thiết phải làm lại xét nghiệm để khẳng định tình trạng nhiễm HIV của bản thân. Phụ nữ mang thai lúc chuyển dạ xét nghiệm sàng lọc có phản ứng cần điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bằng thuốc ARV ngay.
+ Kết quả âm tính: khách hàng không nhiễm HIV.
+ Kết quả không xác định: chưa xác định sự có mặt của kháng thể kháng HIV, khách hàng được xét nghiệm lại sau 14 ngày.
+ Kết quả khẳng định dương tính: Sau khi tư vấn, trả kết quả sẽ chuyển gửi khách hàng đến cơ sở điều trị HIV và các dịch vụ phù hợp khác.
2. Tự xét nghiệm HIV tại nhà
Đây là hình thức tự xét nghiệm HIV tại nhà hoặc bất cứ nơi nào mà bạn thấy thuận tiện và đảm bảo riêng tư. Kít xét nghiệm sẽ được gửi tới địa chỉ bạn cung cấp và bạn sẽ phải tự lấy mẫu bệnh phẩm, tự thực hiện xét nghiệm và tự đọc kết quả.
Vậy làm thế nào để được nhận kit xét nghiệm? Cách rất đơn giản là truy cập vào trang web, tạo tài khoản và đánh giá nguy cơ của bản thân theo hướng dẫn.
Trang web https://tuxetnghiem.vn đã được xây dựng bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Phòng chống HIV/AIDS, Bộ Y tế để tăng cường tiếp cận với dịch vụ xét nghiệm HIV một cách tiện lợi, bảo mật và thân thiện hơn. Trang web được thiết kế để khách hàng có thể tạo tài khoản của riêng mình để đặt bộ kit tự xét nghiệm HIV. Nhằm giúp khách hàng biết cách sử dụng, trên trang web có một video minh họa cùng với hướng dẫn từng bước thực hiện xét nghiệm và đồng thời trong mỗi bộ xét nghiệm đều có hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt và có hình ảnh từ nhà sản xuất.
Từ trang web, khách hàng có thể chọn cách kit xét nghiệm được vận chuyển đến cho họ hoặc tự đến lấy tại địa điểm được thông báo trên trang web.
Bộ tự xét nghiệm sử dụng một lần bao gồm một que thử, một ống xét nghiệm, một giá đỡ và một hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt. Khách hàng có thể làm xét nghiệm ở nhà hoặc ở bất cứ nơi nào họ thấy thoải mái và có kết quả trong vòng 20 phút.
Trên trang web cũng có số điện thoại đường dây nóng để khách hàng có thể liên hệ ngay nếu cần. Khách hàng cũng có thể đặt lịch tư vấn trong qua trang web hoặc liên hệ với tư vấn viên về những vấn đề cần hỗ trợ.
Tuy không bắt buộc nhưng khách hàng được khuyến khích nên chia sẻ kết quả của họ để cán bộ y tế và nhân viên tiếp cận cộng đồng có thể hỗ trợ họ kết nối với dịch vụ sau xét nghiệm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cung cấp bộ kit tự xét nghiệm HIV thông qua trang web là một cách tiếp cận trực tuyến sáng tạo và hiệu quả. Đây có thể là một phương pháp thay thế để tiếp cận những nhóm quần thể đích khó tiếp cận. Phương pháp này cung cấp một cách tiếp cận dễ dàng hơn tới xét nghiệm HIV cũng như các dịch vụ y tế điều trị và dự phòng HIV.
Thanh Trà