HIV TRẺ HÓA: ĐƯA DỊCH VỤ DỰ PHÒNG ĐẾN GẦN NGƯỜI TRẺ HƠN
- Thứ sáu - 08/05/2026 03:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tại Đà Nẵng, nhóm tuổi 20–29 hiện chiếm tỷ lệ cao nhất trong số ca nhiễm HIV phát hiện mới. Thực tế này cho thấy công tác phòng, chống HIV không chỉ dừng lại ở phát hiện sớm ca bệnh, mà còn cần tháo gỡ những rào cản tâm lý, bảo đảm sự riêng tư và đưa thông tin, tư vấn, xét nghiệm cùng các biện pháp dự phòng đến gần hơn với người có nguy cơ, đặc biệt là người trẻ.
CDC Đà Nẵng truyền thông về Điều trị dự phòng trước phơi nhiêm HIV bằng PrEP và tự xét nghiệm HIV cho sinh viên, nỗ lực đưa dịch vụ dự phòng hiện đại đến gần hơn với giới trẻ
Nhóm trẻ chiếm tỷ lệ cao trong các ca phát hiện mới
Báo cáo năm 2025 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đà Nẵng cho thấy, nhóm tuổi 20–29 chiếm 42,8% số ca nhiễm HIV phát hiện mới trong năm. Đây là lứa tuổi đang học tập, lao động và mở rộng các mối quan hệ xã hội, cũng là nhóm cần được tiếp cận sớm với thông tin và dịch vụ dự phòng phù hợp.
Xu hướng này tương đồng với bức tranh chung của cả nước. Theo Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, tỷ lệ người nhiễm HIV được phát hiện mới ở nhóm 16–29 tuổi tăng từ 33% năm 2017 lên 46,7% năm 2023 và tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2024.
Riêng tại Đà Nẵng, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới chiếm 28,6% số trường hợp phát hiện mới trong năm 2025. Tính đến cuối năm, thành phố ghi nhận lũy tích 5.249 người nhiễm HIV. Những con số này cho thấy HIV đang có sự dịch chuyển đáng chú ý về cơ cấu nhóm tuổi, đòi hỏi công tác truyền thông và cung cấp dịch vụ phải theo sát hơn với thực tế.
Rào cản không chỉ nằm ở kiến thức
Năm 2025, ngành y tế thành phố đã sàng lọc hơn 98.000 mẫu máu để phát hiện HIV. Riêng phòng tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện của CDC Đà Nẵng thực hiện hơn 3.000 lượt tư vấn, xét nghiệm; trong đó 74% thuộc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.
Nhu cầu sử dụng dịch vụ vẫn rất lớn. Tuy nhiên, giữa việc nhận biết nguy cơ và chủ động tìm đến một điểm cung cấp dịch vụ, nhiều người vẫn còn chần chừ. Trở ngại không chỉ là thiếu thông tin, mà còn là tâm lý e ngại, lo lắng về sự riêng tư.
Cán bộ Y tế trực tiếp giải đáp các vấn đề người trẻ quan tâm về kiến thức dự phòng lây nhiễm HIV, giúp gỡ bỏ rào cản tâm lý và xây dựng niềm tin vào các dịch vụ y tế an toàn, bảo mật
Chia sẻ sau một buổi tư vấn, N.C.T., 20 tuổi, sống tại Đà Nẵng, cho biết nỗi ngại lớn nhất không nằm ở xét nghiệm, mà ở cảm giác bị chú ý khi bước vào dịch vụ. “Tụi em không sợ xét nghiệm, chỉ sợ những ánh nhìn phán xét. Nếu có những kênh tư vấn kín đáo, cho phép đặt lịch trước hoặc tự thực hiện tại nhà, mọi chuyện sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều”, N.C.T. bày tỏ.
Dịch vụ cần kín đáo và dễ tiếp cận hơn
Các biện pháp dự phòng HIV hiện nay đã đa dạng hơn, từ tư vấn, xét nghiệm, PrEP đến tự xét nghiệm HIV tại nhà. Trong đó, PrEP - điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV - là lựa chọn dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ lây nhiễm; còn tự xét nghiệm HIV tại nhà mở ra một cách tiếp cận riêng tư, thuận tiện hơn cho những người còn e ngại khi đến cơ sở y tế.
Sinh viên Đà Nẵng được tiếp cận và tìm hiểu bộ sinh phẩm tự xét nghiệm HIV tại nhà thông qua buổi truyền thông – một trong những công cụ dự phòng riêng tư và dễ sử dụng dành cho giới trẻ.
Năm 2025, Đà Nẵng ghi nhận hoạt động tự xét nghiệm HIV tại nhà đạt 71,2%, tương ứng 541/760 trường hợp theo kế hoạch. Con số này cho thấy, khi rào cản tâm lý được giảm bớt, người có nguy cơ sẽ dễ dàng hơn trong việc chủ động kiểm tra tình trạng sức khỏe và tìm đến các biện pháp dự phòng phù hợp.
Với người trẻ, điều quan trọng không chỉ là được cảnh báo về nguy cơ, mà là biết rõ mình cần làm gì sau cảnh báo đó. Khi nào nên xét nghiệm HIV? Ai nên sử dụng PrEP? Tự xét nghiệm tại nhà đăng ký ra sao? Nếu kết quả cần được tư vấn thêm thì liên hệ ở đâu? Những câu trả lời cụ thể, dễ hiểu và dễ tiếp cận chính là yếu tố giúp họ chuyển từ lo lắng sang hành động.
Từ thực tế đó, CDC Đà Nẵng tiếp tục duy trì tư vấn, xét nghiệm HIV tại cơ sở; triển khai tự xét nghiệm HIV tại nhà; đồng thời tăng cường truyền thông trực tiếp và truyền thông số về xét nghiệm, PrEP và các biện pháp dự phòng HIV. Trong thời gian tới, các hoạt động sẽ tiếp tục hướng đến thanh niên, học sinh, sinh viên và công nhân khu công nghiệp - những nhóm cần được tiếp cận sớm với thông tin chính xác, kênh hỗ trợ phù hợp và các lựa chọn dự phòng hiện đại.
#GenZ – Chủ động lựa chọn, tự tin bảo vệ tương lai
Nói cho cùng, khoảng trống trong phòng, chống HIV ở người trẻ không hẳn đến từ sự thờ ơ. Nhiều người quan tâm, nhưng chưa đủ an tâm để bắt đầu. Vì vậy, mỗi kênh tư vấn kín đáo, mỗi bộ tự xét nghiệm được hướng dẫn rõ ràng, mỗi cuộc trò chuyện không phán xét đều có thể trở thành điểm khởi đầu để một người chủ động bảo vệ sức khỏe và tương lai của mình./.
Tường Quyên