Mở rộng tiếp cận PREP: giải pháp chủ động để giảm ca nhiễm HIV mới
- Thứ hai - 13/04/2026 21:23
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tại Đà Nẵng, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm với HIV bằng thuốc ARV (PrEP) đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng trong kiểm soát HIV/AIDS. Mở rộng tiếp cận dịch vụ không chỉ giúp người có nguy cơ cao chủ động bảo vệ bản thân, mà còn góp phần giảm ca nhiễm HIV mới trong cộng đồng.
Cán bộ y tế tư vấn về PrEP cho người dân tại CDC Đà Nẵng. Mở rộng tiếp cận dịch vụ dự phòng là một trong những giải pháp góp phần giảm ca nhiễm HIV mới trên địa bàn thành phố.
Từng bước mở rộng độ bao phủ
Trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, điều trị là nhiệm vụ quan trọng, nhưng dự phòng từ sớm mới là giải pháp bền vững để giảm số ca nhiễm mới. PrEP cho phép người chưa nhiễm HIV nhưng có hành vi nguy cơ cao chủ động bảo vệ mình bằng một biện pháp dự phòng hiệu quả, có cơ sở chuyên môn rõ ràng. Đây cũng là lý do PrEP ngày càng được xem là một mắt xích quan trọng trong chiến lược kiểm soát HIV/AIDS.
Hoạt động truyền thông trực tiếp góp phần nâng cao nhận thức, đưa thông tin PrEP đến gần hơn với nhóm nguy cơ cao
Tại Đà Nẵng, chương trình PrEP ghi nhận kết quả tích cực trong năm 2025. Toàn thành phố có 3 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ PrEP; 1.463 người nhận dịch vụ PrEP ít nhất một lần, đạt 60,95% so với chỉ tiêu 2.400 người. Trong số này, 1.207 người là nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), chiếm 82,5%; có 524 người sử dụng PrEP lần đầu, trong đó 394 người là MSM, chiếm 75,2%. Lũy tích đến ngày 30-11-2025, thành phố có 3.565 người nhận dịch vụ PrEP ít nhất một lần. Những con số này cho thấy dịch vụ đã từng bước tiếp cận đúng nhóm cần ưu tiên, đồng thời phản ánh chuyển biến trong nhận thức của cộng đồng về dự phòng chủ động.
Không chỉ là chỉ số chuyên môn, mỗi trường hợp chủ động tìm đến PrEP còn cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận sức khỏe: từ e ngại, né tránh sang chủ động bảo vệ bản thân. Trong bối cảnh dịch HIV/AIDS vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ ở một số nhóm dân số, đây là tín hiệu đáng ghi nhận.
Bài toán không chỉ nằm ở tiếp cận
Tuy nhiên, mở rộng tiếp cận mới chỉ là bước đầu. Một chương trình PrEP hiệu quả không chỉ cần nhiều người biết đến, mà còn cần nhiều người duy trì sử dụng đủ thời gian để được bảo vệ. Báo cáo năm 2025 của CDC Đà Nẵng cho thấy có 381 lượt bệnh nhân cũ quay lại điều trị, nhưng cũng có tới 867 lượt dừng điều trị; tỷ lệ người sử dụng PrEP từ 3 tháng trở lên kể từ lần đầu tiên sử dụng đạt 42,95%. Điều đó cho thấy thách thức hiện nay không chỉ là tăng độ phủ, mà còn là nâng cao khả năng duy trì điều trị.
Thực tế triển khai cũng cho thấy tiếp cận nhóm có nguy cơ cao, đặc biệt là nhóm MSM, vẫn còn không ít khó khăn. Đây là nhóm có tính di biến động cao, thay đổi theo mùa, nhiều bạn tình, khó lộ diện, khó tiếp cận; trong khi một bộ phận có học vấn, nghề nghiệp ổn định nên càng dè dặt hơn trong việc tìm đến dịch vụ. Điều này đòi hỏi công tác tổ chức dịch vụ phải linh hoạt hơn, thân thiện hơn, đồng thời bảo đảm tính riêng tư để người cần dự phòng cảm thấy an toàn khi tiếp cận.
Nhìn rộng hơn, PrEP không chỉ là câu chuyện của thuốc. Đó còn là câu chuyện của niềm tin, của truyền thông phù hợp, của tư vấn đúng nhu cầu và của một hệ thống y tế đủ gần để người có nguy cơ sẵn sàng tìm đến.
Đưa dịch vụ đến gần hơn với người cần được bảo vệ
Thực tế cho thấy, muốn người có nguy cơ chủ động tìm đến PrEP, truyền thông vẫn là khâu không thể thiếu.
Truyền thông nhóm nhỏ giúp tăng tương tác, giải đáp trực tiếp và kết nối người có nguy cơ cao với các dịch vụ dự phòng HIV.
Năm 2025, CDC Đà Nẵng tổ chức 10 cuộc truyền thông nhóm lớn cho 2.800 cán bộ công nhân viên, người lao động, học sinh, sinh viên; thực hiện 34 cuộc truyền thông nhóm nhỏ cho 510 khách hàng thuộc nhóm đích tại cộng đồng; đồng thời duy trì fanpage và website với 30 tin, bài về phòng, chống HIV/AIDS. Bên cạnh đó, mô hình tự xét nghiệm HIV tại nhà đạt 71,2% (541/760); phòng tư vấn xét nghiệm HIV tại CDC Đà Nẵng thực hiện tư vấn, xét nghiệm cho hơn 3.000 lượt khách hàng, trong đó 74% là MSM. Điều này cho thấy khi các hoạt động dự phòng được tổ chức theo hướng thuận tiện, riêng tư và phù hợp với hành vi tiếp cận của nhóm nguy cơ cao, khả năng kết nối với chương trình sẽ rõ nét hơn.
Đáng chú ý, trong quý 1-2026, toàn thành phố đã sàng lọc 17.790 mẫu máu và phát hiện 52 trường hợp nhiễm mới HIV, trong đó có 26 trường hợp là người Đà Nẵng. Riêng tại phòng VCT của CDC Đà Nẵng, tháng 3-2026 ghi nhận 197 bệnh nhân tham gia điều trị PrEP. Đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu tiếp cận các biện pháp dự phòng vẫn hiện hữu, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục duy trì hiệu quả các mô hình tư vấn, kết nối và chuyển gửi trong giai đoạn mới.
Đưa thông tin về PrEP đến trường học là một trong những hướng tiếp cận cần thiết để mở rộng dự phòng HIV trong nhóm trẻ.
Trong năm 2026, CDC Đà Nẵng tiếp tục xác định PrEP là nội dung ưu tiên trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Thành phố sẽ mở rộng mô hình cung cấp theo hướng linh hoạt, ưu tiên thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân khu công nghiệp; triển khai các hình thức như dịch vụ lưu động, dịch vụ PrEP từ xa (Tele PrEP), đồng thời tăng cường kết nối, chuyển gửi người có nguy cơ cao đến với các biện pháp dự phòng phù hợp. Đây là hướng đi cần thiết để đưa PrEP đến gần hơn với người cần được bảo vệ, góp phần giảm ca nhiễm HIV mới trên địa bàn thành phố./.
Tường Quyên