Tăng cường năng lực ứng phó sự cố môi trường
- Thứ tư - 30/07/2025 21:12
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 14 tháng 7 năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức ban hành Thông tư số 41/2025/TT-BNNMT hướng dẫn kỹ thuật về phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường sau sự cố môi trường. Đây là văn bản quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Luật Phòng thủ dân sự năm 2023, góp phần nâng cao năng lực quản lý, chủ động ứng phó và khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố môi trường.
Phòng ngừa từ gốc, ứng phó kịp thời, phục hồi bền vững
Thông tư nhấn mạnh nguyên tắc “phòng ngừa là chính”, khuyến khích các cơ sở áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, phân loại, tái chế, tái sử dụng nhằm giảm lượng chất thải phát sinh. Đồng thời, các hạng mục, công trình có nguy cơ gây ô nhiễm phải đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, khoảng cách an toàn môi trường và có biện pháp giám sát, cảnh báo sớm sự cố.
Đối với từng loại chất thải rắn, lỏng, khí, thông tư đưa ra các phương án kỹ thuật riêng biệt để phòng ngừa và ứng phó. Ví dụ, đối với hệ thống xử lý khí thải, yêu cầu lắp đặt thiết bị quan trắc tự động liên tục để phát hiện kịp thời rò rỉ; với khu vực lưu giữ chất thải rắn, phải đảm bảo an toàn trong xếp chồng, phòng ngừa ngập lụt hoặc sạt lở.
Đặc biệt, Thông tư yêu cầu các cơ sở, địa phương xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố chất thải phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động. Các phương án này phải mô tả rõ phương tiện, lực lượng, thiết bị tham gia ứng cứu, cũng như quy trình xử lý khẩn cấp nhằm giảm thiểu thiệt hại cho con người và môi trường.
Phục hồi môi trường sau sự cố
Bên cạnh ứng phó, một phần nội dung trọng tâm của Thông tư là hướng dẫn kỹ thuật phục hồi môi trường sau sự cố. Các giải pháp phục hồi được lựa chọn tùy theo loại hình ô nhiễm (đất, nước mặt, nước ngầm, không khí) và mức độ tác động. Thông tư đưa ra loạt phương pháp kỹ thuật bao gồm cơ học, hóa học, sinh học, và công nghệ nhiệt, trong đó ưu tiên các giải pháp thân thiện với môi trường và theo định hướng kinh tế tuần hoàn.
Ngoài ra, các hoạt động phục hồi phải được giám sát, quan trắc chặt chẽ và nghiệm thu theo quy định, nhằm bảo đảm chất lượng môi trường sau khi xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật.
Trách nhiệm và phối hợp đa ngành
Thông tư xác định rõ trách nhiệm của các bộ ngành, chính quyền các cấp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và cộng đồng trong việc triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó và phục hồi. Việc phối hợp liên ngành, liên địa phương và giữa nhà nước với doanh nghiệp là yếu tố then chốt trong xây dựng hệ thống ứng phó sự cố hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tần suất thiên tai ngày càng tăng.
Với Thông tư mới, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và năng lực kỹ thuật để chủ động ứng phó với các nguy cơ sự cố môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững./.
Thông tư nhấn mạnh nguyên tắc “phòng ngừa là chính”, khuyến khích các cơ sở áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, phân loại, tái chế, tái sử dụng nhằm giảm lượng chất thải phát sinh. Đồng thời, các hạng mục, công trình có nguy cơ gây ô nhiễm phải đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, khoảng cách an toàn môi trường và có biện pháp giám sát, cảnh báo sớm sự cố.
Đối với từng loại chất thải rắn, lỏng, khí, thông tư đưa ra các phương án kỹ thuật riêng biệt để phòng ngừa và ứng phó. Ví dụ, đối với hệ thống xử lý khí thải, yêu cầu lắp đặt thiết bị quan trắc tự động liên tục để phát hiện kịp thời rò rỉ; với khu vực lưu giữ chất thải rắn, phải đảm bảo an toàn trong xếp chồng, phòng ngừa ngập lụt hoặc sạt lở.
Đặc biệt, Thông tư yêu cầu các cơ sở, địa phương xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố chất thải phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động. Các phương án này phải mô tả rõ phương tiện, lực lượng, thiết bị tham gia ứng cứu, cũng như quy trình xử lý khẩn cấp nhằm giảm thiểu thiệt hại cho con người và môi trường.
Phục hồi môi trường sau sự cố
Bên cạnh ứng phó, một phần nội dung trọng tâm của Thông tư là hướng dẫn kỹ thuật phục hồi môi trường sau sự cố. Các giải pháp phục hồi được lựa chọn tùy theo loại hình ô nhiễm (đất, nước mặt, nước ngầm, không khí) và mức độ tác động. Thông tư đưa ra loạt phương pháp kỹ thuật bao gồm cơ học, hóa học, sinh học, và công nghệ nhiệt, trong đó ưu tiên các giải pháp thân thiện với môi trường và theo định hướng kinh tế tuần hoàn.
Ngoài ra, các hoạt động phục hồi phải được giám sát, quan trắc chặt chẽ và nghiệm thu theo quy định, nhằm bảo đảm chất lượng môi trường sau khi xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật.
Trách nhiệm và phối hợp đa ngành
Thông tư xác định rõ trách nhiệm của các bộ ngành, chính quyền các cấp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và cộng đồng trong việc triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó và phục hồi. Việc phối hợp liên ngành, liên địa phương và giữa nhà nước với doanh nghiệp là yếu tố then chốt trong xây dựng hệ thống ứng phó sự cố hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tần suất thiên tai ngày càng tăng.
Với Thông tư mới, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và năng lực kỹ thuật để chủ động ứng phó với các nguy cơ sự cố môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững./.
Hồng Hoa