Người cao tuổi và sự lão hóa
- Thứ ba - 07/12/2021 02:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Lão hóa là quá trình tất yếu của cơ thể sống, là một tiến trình tự nhiên và xảy ra liên tục. Hiện tượng này tăng dần theo thời gian. Cơ thể chúng ta đạt đỉnh cao về thể chất và chức năng các cơ quan ở tuổi 35, sau đó suy giảm dần. Những thay đổi về cấu trúc và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sẽ dẫn đến sự thay đổi hình dạng bên ngoài. Lão hóa có thể đến sớm hay muộn tùy thuộc vào cơ thể từng người. Các cơ quan trong cơ thể cũng có thời gian lão hóa khác nhau, có cơ quan già trước, có cơ quan già sau. Khi đến 60 tuổi, đây là độ tuổi được Liên hợp quốc xếp vào nhóm người già, những suy giảm thể chất ở người cao tuổi trở lên rõ hơn.
Suy giảm thể chất:
Quá trình lão hóa của cơ thể làm cho người cao tuổi có những đặc điểm như sau:
- Giảm khả năng thích nghi: người già dễ bị tổn thương khi thời tiết quá lạnh hay quá nóng vì cơ thể họ không thể điều chỉnh nhiệt độ một cách có hiệu quả.
- Mất khả năng đối phó: thương tích hay bệnh tật chỉ làm giảm chất lượng sống ở người trẻ tuổi nhưng có thể làm cho người già trở nên tàn phế và sống lệ thuộc vào người khác.
- Khi đến tuổi già có sự biến đổi về cấu trúc và chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Sức khỏe lẫn tinh thần đều có xu hướng giảm dần theo thời gian. Về thể xác trong giai đoạn này cơ thể bắt đầu có những thay đổi theo chiều hướng đi xuống:
+ Diện mạo thay đổi: Tóc bạc, da mồi, có thêm nhiều nếp nhăn. Da trở nên khô và thô hơn. Các mạch máu mỏng vỡ ra, tạo thành các chất xanh đen nhỏ dưới da.
+ Bộ răng yếu làm cho người cao tuổi ngại dùng các thức ăn cứng, khô, dai dù thức ăn này giàu vitamin, đạm và chất khoáng.
+ Các cơ quan cảm giác: Cảm giác - nghe nhìn, nếm và khứu giác cùng với tuổi tác ngày càng cao thường bắt đầu hoạt động kém hiệu quả.
+ Các tế bào thần kinh chết dần, mất đi một số thụ thể đảm nhận việc tiếp nhận tín hiệu, nên não người già phản ứng và thực hiện một công việc có phần nào chậm hơn, giảm khả năng nhớ các từ, chuyện mới xảy ra, hoặc khả năng học điều mới cũng giảm.
+ Thủy tinh thể trở nên chai cứng, giảm khả năng điều tiết nên không thể nhìn gần. Đồng tử đục và nhỏ lại nên khó thích nghi với ánh sáng mờ.
+ Mạch máu trở nên xơ cứng nên dễ bị bệnh tăng huyết áp; co bóp cơ tim yếu đi nên người già mau mệt khi vận động thể lực. Sự điều chỉnh huyết áp kém nên dễ bị hạ huyết áp và chóng mặt khi thay đổi tư thế.
+ Phổi giảm tính đàn hồi và sức chịu đựng cũng giảm nên ảnh hưởng đến khả năng việc trao đổi khí oxy, ho khạc và hít thở sâu, bảo vệ phổi kém.
+ Gan nhỏ lại, các men của gan giảm nên gan không còn làm tốt vai trò đào thải thuốc và các chất khác ra khỏi cơ thể.
+ Hai thận cũng nhỏ lại do số lượng cầu thận giảm nên chức năng lọc máu và tái hấp thụ ở thận giảm và khả năng thải chất cặn bã trong máu cũng giảm.
+ Khả năng chứa lượng nước tiểu tối đa của bàng quang giảm nên đi tiểu nhiều lần.
+ Đàn ông bị phì đại tiền liệt tuyến có thể chèn ép gây tiểu khó. Nồng độ testosterone trong máu giảm từ từ, nên số lượng tinh trùng giảm, rối loạn cương và hứng thú tình dục cũng giảm.
+ Phụ nữ sau mãn kinh các hocmon sinh dục giảm rõ rệt, nên buồng trứng và tử cung teo lại, âm đạo trở nên mỏng, khô và kém đàn hồi, dẫn đến viêm teo âm đạo. Tuyến vú bớt săn chắc và có nhiều xơ nên xệ xuống, nên việc phát hiện khối u ở vú khó hơn.
+ Xương người già trở nên xốp và dễ gãy do cơ thể ít hấp thụ được canxi từ thức ăn. Các đĩa đệm giữa các đốt sống cũng ít dịch dần và mỏng hơn làm cho cột sống ngắn lại, người thấp hơn và dáng khòm.
+ Hệ miễn dịch giảm nên khả năng chống lại nhiễm khuẩn kém. Giảm phản ứng viêm, triệu chứng dị ứng và chậm lành vết thương.
Những bệnh lý thường gặp:
Lão hóa là hiện tượng đi đúng theo quy luật của tự nhiên, không có cách nào để ngăn cản quá trình lão hóa trên cơ thể người. Đối với người cao tuổi sức yếu hơn và gặp nhiều vấn đề về sức khỏe. Sau đây là những bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi:
Tim mạch: Cao huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim...
Xương khớp: Thấp khớp, loãng xương, thoái hóa xương...
Hô hấp: Cảm cúm, ho, viêm phổi, ung thư phổi...
Răng miệng: rụng răng, sâu răng, viêm nha chu, khô miệng...
Tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng...
Thần kinh: Đột quỵ, parkinson, alzheimer, lú lẫn, mê sảng...
Người cao tuổi cần thường xuyên vận động cả về trí não và thể chất
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi
Suy giảm thể chất ở người cao tuổi là điều tất yếu, tuy nhiên nếu được chăm sóc đúng cách, người cao tuổi vẫn đảm bảo được cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc. Sau đây là một số lưu ý về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi bạn nên biết:
Suy giảm thể chất:
Quá trình lão hóa của cơ thể làm cho người cao tuổi có những đặc điểm như sau:
- Giảm khả năng thích nghi: người già dễ bị tổn thương khi thời tiết quá lạnh hay quá nóng vì cơ thể họ không thể điều chỉnh nhiệt độ một cách có hiệu quả.
- Mất khả năng đối phó: thương tích hay bệnh tật chỉ làm giảm chất lượng sống ở người trẻ tuổi nhưng có thể làm cho người già trở nên tàn phế và sống lệ thuộc vào người khác.
- Khi đến tuổi già có sự biến đổi về cấu trúc và chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Sức khỏe lẫn tinh thần đều có xu hướng giảm dần theo thời gian. Về thể xác trong giai đoạn này cơ thể bắt đầu có những thay đổi theo chiều hướng đi xuống:
+ Diện mạo thay đổi: Tóc bạc, da mồi, có thêm nhiều nếp nhăn. Da trở nên khô và thô hơn. Các mạch máu mỏng vỡ ra, tạo thành các chất xanh đen nhỏ dưới da.
+ Bộ răng yếu làm cho người cao tuổi ngại dùng các thức ăn cứng, khô, dai dù thức ăn này giàu vitamin, đạm và chất khoáng.
+ Các cơ quan cảm giác: Cảm giác - nghe nhìn, nếm và khứu giác cùng với tuổi tác ngày càng cao thường bắt đầu hoạt động kém hiệu quả.
+ Các tế bào thần kinh chết dần, mất đi một số thụ thể đảm nhận việc tiếp nhận tín hiệu, nên não người già phản ứng và thực hiện một công việc có phần nào chậm hơn, giảm khả năng nhớ các từ, chuyện mới xảy ra, hoặc khả năng học điều mới cũng giảm.
+ Thủy tinh thể trở nên chai cứng, giảm khả năng điều tiết nên không thể nhìn gần. Đồng tử đục và nhỏ lại nên khó thích nghi với ánh sáng mờ.
+ Mạch máu trở nên xơ cứng nên dễ bị bệnh tăng huyết áp; co bóp cơ tim yếu đi nên người già mau mệt khi vận động thể lực. Sự điều chỉnh huyết áp kém nên dễ bị hạ huyết áp và chóng mặt khi thay đổi tư thế.
+ Phổi giảm tính đàn hồi và sức chịu đựng cũng giảm nên ảnh hưởng đến khả năng việc trao đổi khí oxy, ho khạc và hít thở sâu, bảo vệ phổi kém.
+ Gan nhỏ lại, các men của gan giảm nên gan không còn làm tốt vai trò đào thải thuốc và các chất khác ra khỏi cơ thể.
+ Hai thận cũng nhỏ lại do số lượng cầu thận giảm nên chức năng lọc máu và tái hấp thụ ở thận giảm và khả năng thải chất cặn bã trong máu cũng giảm.
+ Khả năng chứa lượng nước tiểu tối đa của bàng quang giảm nên đi tiểu nhiều lần.
+ Đàn ông bị phì đại tiền liệt tuyến có thể chèn ép gây tiểu khó. Nồng độ testosterone trong máu giảm từ từ, nên số lượng tinh trùng giảm, rối loạn cương và hứng thú tình dục cũng giảm.
+ Phụ nữ sau mãn kinh các hocmon sinh dục giảm rõ rệt, nên buồng trứng và tử cung teo lại, âm đạo trở nên mỏng, khô và kém đàn hồi, dẫn đến viêm teo âm đạo. Tuyến vú bớt săn chắc và có nhiều xơ nên xệ xuống, nên việc phát hiện khối u ở vú khó hơn.
+ Xương người già trở nên xốp và dễ gãy do cơ thể ít hấp thụ được canxi từ thức ăn. Các đĩa đệm giữa các đốt sống cũng ít dịch dần và mỏng hơn làm cho cột sống ngắn lại, người thấp hơn và dáng khòm.
+ Hệ miễn dịch giảm nên khả năng chống lại nhiễm khuẩn kém. Giảm phản ứng viêm, triệu chứng dị ứng và chậm lành vết thương.
Những bệnh lý thường gặp:
Lão hóa là hiện tượng đi đúng theo quy luật của tự nhiên, không có cách nào để ngăn cản quá trình lão hóa trên cơ thể người. Đối với người cao tuổi sức yếu hơn và gặp nhiều vấn đề về sức khỏe. Sau đây là những bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi:
Tim mạch: Cao huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim...
Xương khớp: Thấp khớp, loãng xương, thoái hóa xương...
Hô hấp: Cảm cúm, ho, viêm phổi, ung thư phổi...
Răng miệng: rụng răng, sâu răng, viêm nha chu, khô miệng...
Tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng...
Thần kinh: Đột quỵ, parkinson, alzheimer, lú lẫn, mê sảng...
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi
Suy giảm thể chất ở người cao tuổi là điều tất yếu, tuy nhiên nếu được chăm sóc đúng cách, người cao tuổi vẫn đảm bảo được cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc. Sau đây là một số lưu ý về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi bạn nên biết:
- Quan tâm, chia sẻ và trò chuyện: Người cao tuổi thường hay tủi thân, tâm lý thường thay đổi thất thường, chính vì vậy người thân trong gia đình nên thường xuyên quan tâm, thăm hỏi và nói chuyện cùng người già.
- Dinh dưỡng: Hãy luôn thay đổi thực đơn đa dạng, phong phú, phù hợp với người già và đầy đủ chất dinh dưỡng, tránh tình trạng suy dinh dưỡng xảy ra.
- Thăm khám định kỳ: Hãy động viên người già trong nhà đi khám định kỳ hàng năm. Đây là phương pháp tối ưu nhất để đánh giá tình trạng sức khỏe cũng như sớm điều trị những bệnh lý tiềm ẩn nếu có.
- Vận động và rèn luyện: Việc vận động cả về trí não và thể chất giúp người cao tuổi nâng cao được cả hai phương diện trên. Có thể hướng người cao tuổi đến những hình thức vận động như đi bộ, tập thể dục dưỡng sinh, yoga, chơi cờ, đọc báo, nghe đài, xem TV...
- Thực tế việc duy trì một chế độ ăn cùng lối sống lành mạnh sẽ giúp cơ thể làm chậm quá trình lão hóa từ đó hạn chế nhiều căn bệnh tuổi già được tốt nhất.