Kiểm soát tăng huyết áp và hướng dẫn đo huyết áp đúng cách
- Thứ tư - 22/05/2024 04:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tăng huyết áp hay còn gọi “Kẻ giết người thầm lặng” là một bệnh lý nguy hiểm khi áp lực máu lên thành động mạch tăng cao hơn mức bình thường. Tình trạng này được xác định khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg.
Hầu hết các trường hợp tăng huyết áp không có triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua việc đo huyết áp tại nhà hoặc trong các buổi khám sức khỏe định kỳ. Phát hiện và kiểm soát sớm tăng huyết áp đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh tim mạch, đột quỵ và các biến chứng nguy hiểm khác.
Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng điển hình. Việc nhận biết các yếu tố nguy cơ là vô cùng quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả tăng huyết áp. Yếu tố nguy cơ gây bệnh tăng huyết áp được chia thành 2 nhóm là yếu tố không thay đổi được và yếu tố thay đổi được.
Yếu tố nguy cơ không thay đổi được
Đo huyết áp đúng cách là phương pháp đơn giản và nhanh chóng nhất để xác định trị số huyết áp và phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp. Các bác sỹ khuyến nghị các nội dung cần thực hiện để đảm bảo kết quả đo huyết áp chính xác.
- Nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh ít nhất 5 - 10 phút trước khi đo huyết áp.
- Không dùng chất kích thích (cà phê, hút thuốc, rượu bia) trước đó 2 giờ.
- Tư thế đo chuẩn: người được đo huyết áp ngồi ghế tựa, chân không bắt chéo, cánh tay duỗi thẳng trên bàn, nếp khuỷu tay ngang mức với tim.
- Ngoài ra, có thể đo ở các tư thế nằm, đứng. Đối với người cao tuổi hoặc có bệnh đái tháo đường, nên đo thêm huyết áp tư thế đứng nhằm xác định có hạ huyết áp tư thế hay không
- Sử dụng bao đo phù hợp: Bề dài bao đo tối thiểu bằng 80% chu vi cánh tay, bề rộng tối thiểu bằng 40% chu vi cánh tay. Quấn băng đủ chặt, bờ dưới của bao đo cách nếp lằn khuỷu khoảng 2cm, và đặt máy ở vị trí ngang mức với tim.
- Không nói chuyện trong khi đo.
- Đo ít nhất hai lần, mỗi lần cách nhau ít nhất 1-2 phút. Nếu kết quả giữa hai lần đo chênh lệch trên 10 mmHg, đo lại sau khi đã nghỉ ngơi trên 5 phút. Giá trị huyết áp ghi nhận là trung bình của hai lần đo cuối cùng.
- Ghi lại số đo theo đơn vị mmHg dưới dạng huyết áp tối đa/huyết áp tối thiểu, không làm tròn số đo (ví dụ 126/82 mmHg).
Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng điển hình. Việc nhận biết các yếu tố nguy cơ là vô cùng quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả tăng huyết áp. Yếu tố nguy cơ gây bệnh tăng huyết áp được chia thành 2 nhóm là yếu tố không thay đổi được và yếu tố thay đổi được.
Yếu tố nguy cơ không thay đổi được
- Tuổi: Tuổi càng cao càng dễ mắc tăng huyết áp.
- Giới: Nam giới có tỷ lệ mắc cao huyết áp cao hơn so với nữ giới.
- Di truyền: Gia đình có người mắc tăng huyết áp thì khả năng mắc tăng huyết áp cao hơn.
- Hút thuốc lá hoặc thuốc lào.
- Ít vận động: Vận động thể lực < 30 phút/ngày, dưới 05 ngày/tuần (bao gồm thể dục, thể thao, đi bộ và lao động chân tay).
- Thói quen ăn mặn: Ăn > 5g muối (tương đương 01 thìa cà phê/người/ngày).
- Ăn ít rau, trái cây: < 400g/ngày (tương đương 5 đơn vị chuẩn, mỗi đơn vị chuẩn là 80g, tương đương với ½ chén rau đã nấu hoặc 01 quả cam nhỏ hoặc 01 quả chuối cỡ vừa).
- Uống nhiều rượu bia: Nam uống >02 chai/lon bia 330ml (5%) hoặc >02 cốc bia hơi 330ml hoặc >02 ly rượu vang 100ml (13,5%) hoặc >02 chén rượu mạnh 30ml (40%); Nữ uống > ¾ chai/lon bia (5%) hoặc >01 cốc bia hơi 330ml hoặc >01 ly rượu vang 100ml (13,5%) hoặc >01 chén rượu mạnh 30ml (40%).
- Hay bị stress và căng thẳng tâm lý.
- Thừa cân, béo phì. Chỉ số khối cơ thể (BMI) = cân nặng (tính bằng kg) / [chiều cao x chiều cao (tính bằng m)]. Nếu BMI = 23-24,9 kg/m2 là thừa cân, BMI ≥ 25 kg/m2 là béo phì.
- Mắc các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.
Đo huyết áp đúng cách là phương pháp đơn giản và nhanh chóng nhất để xác định trị số huyết áp và phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp. Các bác sỹ khuyến nghị các nội dung cần thực hiện để đảm bảo kết quả đo huyết áp chính xác.
- Nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh ít nhất 5 - 10 phút trước khi đo huyết áp.
- Không dùng chất kích thích (cà phê, hút thuốc, rượu bia) trước đó 2 giờ.
- Tư thế đo chuẩn: người được đo huyết áp ngồi ghế tựa, chân không bắt chéo, cánh tay duỗi thẳng trên bàn, nếp khuỷu tay ngang mức với tim.
- Ngoài ra, có thể đo ở các tư thế nằm, đứng. Đối với người cao tuổi hoặc có bệnh đái tháo đường, nên đo thêm huyết áp tư thế đứng nhằm xác định có hạ huyết áp tư thế hay không
- Sử dụng bao đo phù hợp: Bề dài bao đo tối thiểu bằng 80% chu vi cánh tay, bề rộng tối thiểu bằng 40% chu vi cánh tay. Quấn băng đủ chặt, bờ dưới của bao đo cách nếp lằn khuỷu khoảng 2cm, và đặt máy ở vị trí ngang mức với tim.
- Không nói chuyện trong khi đo.
- Đo ít nhất hai lần, mỗi lần cách nhau ít nhất 1-2 phút. Nếu kết quả giữa hai lần đo chênh lệch trên 10 mmHg, đo lại sau khi đã nghỉ ngơi trên 5 phút. Giá trị huyết áp ghi nhận là trung bình của hai lần đo cuối cùng.
- Ghi lại số đo theo đơn vị mmHg dưới dạng huyết áp tối đa/huyết áp tối thiểu, không làm tròn số đo (ví dụ 126/82 mmHg).
Phước An (tổng hợp)