Dấu mốc vàng son trong lịch sử dân tộc Kỷ niệm 140 năm ngày quốc tế lao động (01/5/1886 – 01/5/2026): Khẳng định giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại Đảm bảo công tác y tế, phòng chống dịch và an toàn thực phẩm dịp nghỉ Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 01/5 Ngành Y tế thành phố Đà Nẵng quyết tâm thực hiện chiến lược “6 rõ” và những mục tiêu quan trọng trong gia đoạn mới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng tập huấn nâng cao năng lực phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn tại các cơ sở

Whitmore – bệnh nguy hiểm từ đất và nước bẩn: Nhận biết và phòng ngừa

Thứ tư - 29/04/2026 04:29

Theo thông tin báo chí phản ánh gần đây, tại Thái Lan đang gia tăng các ca mắc và tử vong do bệnh Whitmore (hay tên gọi khác là Melioidosis). Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Bắc Australia. Tại Việt Nam, hàng năm vẫn ghi nhận một số ca bệnh rải rác sau các đợt mưa lớn, ngập lụt, bão lũ. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân hiểu đúng và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Whitmore là bệnh gì?

Bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước bề mặt bị ô nhiễm. Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm. Đây là bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm. Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết bệnh Whitmore

Whitmore được mệnh danh là “kẻ giả danh” vì có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

Sốt cao kéo dài, mệt mỏi
Ho, đau ngực, khó thở (biểu hiện viêm phổi)
Xuất hiện các ổ áp xe ở da hoặc nhiều cơ quan
Nhiễm trùng da, sưng đau tại vị trí tổn thương

Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Ai có nguy cơ mắc bệnh cao?
Bất kỳ ai cũng có thể mắc Whitmore, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn gồm:

Người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn (nông dân, công nhân môi trường…)
Người sống tại khu vực thường xuyên xảy ra mưa lũ, ngập úng
Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính
Người suy giảm miễn dịch

Chủ động phòng ngừa bệnh Whitmore

Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh Whitmore. Do đó, để phòng bệnh, hãy thực hiện nghiêm Khuyến cáo của Bộ Y tế về phòng bệnh Whitmore, bao gồm:

+ Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.

+ Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.

+ Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.

+ Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.

+ Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống. Đeo khẩu trang khi tiếp xúc môi trường bụi bẩn.

+ Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt; ăn chín, uống sôi, bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.

+ Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

+ Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Không hoang mang, nhưng không chủ quan

Whitmore là bệnh không lây từ người sang người trong sinh hoạt thông thường, tuy nhiên mức độ nguy hiểm của bệnh là có thật nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Chủ động phòng ngừa chính là “lá chắn” hiệu quả nhất trước nguy cơ từ bệnh Whitmore – căn bệnh đến từ chính môi trường sống quen thuộc xung quanh chúng ta./.

Hải Châu