Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030

Theo Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, hoạt động phòng chống và loại trừ sốt rét tại Việt Nam những năm qua đã đạt được những kết quả tích cực. Năm 2025 cả nước ghi nhận 246 bệnh nhân sốt rét, giảm 30,31% so với năm 2024 và 26 tỉnh đã được công nhận loại trừ sốt rét.
Kết quả này là sự nỗ lực của các cơ quan Chính phủ, Bộ Y tế, các Viện Sốt rét, Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố cùng toàn bộ hệ thống y tế, các tổ chức xã hội và cộng đồng. Tuy nhiên, bệnh sốt rét vẫn tiềm ẩn nguy cơ quay trở lại, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng rừng núi, nơi điều kiện sinh sống còn khó khăn và muỗi truyền bệnh vẫn tồn tại. Bên cạnh đó, tình trạng ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc, biến đổi khí hậu và sự di biến động dân cư cũng làm gia tăng nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh, đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục nỗ lực, quyết tâm hơn nữa để duy trì và tiến tới mục tiêu loại trừ sốt rét bền vững.
Năm 2026, thông điệp của Ngày Thế giới phòng chống sốt rét (25/4) là “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030”, ngành Y tế tiếp tục phát đi lời kêu gọi mạnh mẽ tới toàn xã hội, huy động sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và mỗi người dân trong công tác phòng, chống sốt rét, quyết tâm không để bệnh quay trở lại, tiến tới loại trừ bền vững trên phạm vi cả nước.
Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây nên. Bệnh lây truyền từ người bệnh sang người lành qua trung gian truyền bệnh chủ yếu là do muỗi Anopheles. Bệnh thường biểu hiện bằng những cơn sốt rét điển hình với các triệu chứng: Rét run, sốt nóng, vã mồ hôi. Bệnh có nhiều ở các vùng núi, vùng ven biển nước lợ và dễ gây thành dịch. Ở Việt Nam, bệnh sốt rét xảy ra quanh năm, nhưng tập trung nhất là vào mùa mưa, bệnh lưu hành chủ yếu ở vùng ven biển nước lợ, vùng rừng, đồi, núi.

Thời gian từ khi người bị muỗi Anopheles mang mầm bệnh đốt đến khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng được gọi là thời gian ủ bệnh, có thể kéo dài 7-21 ngày, trung bình khoảng 9-14 ngày.
Khi mới mắc bệnh, biểu hiện ban đầu có thể thấy như: Sốt nhẹ cảm giác ớn lạnh, Sốt nóng, vã mồ hôi, cơ thể đau, nhức mỏi, thường xuyên buồn nôn và có thể có nôn. Các triệu chứng tái phát sau mỗi 48-72 giờ, tùy theo cơ thể, sức đề kháng của từng người bệnh và độ nhiễm ký sinh trùng sốt rét.
Đặc điểm chung của người mắc bệnh sốt rét là niêm mạc mắt nhợt, da xanh, người gầy, thường xuyên bị thiếu máu, người bệnh suy dinh dưỡng, làm cho lách to, phù nề. Trẻ em mắc sốt rét dễ bị suy dinh dưỡng, chậm lớn. Phụ nữ đang mang thai mắc sốt rét có thể khiến thai chết lưu, sảy thai, sinh non. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể trở thành sốt rét ác tính và gây tử vong.
Để chủ động phòng, chống bệnh sốt rét, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
- Ngủ màn thường xuyên, kể cả ban ngày và ban đêm; ưu tiên sử dụng màn tẩm hóa chất.
- Thường xuyên vệ sinh môi trường xung quanh, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, không để nước đọng nhằm hạn chế muỗi sinh sản.
- Phun hóa chất diệt muỗi, sử dụng các biện pháp xua muỗi như kem chống muỗi, lưới chống muỗi.
- Những người đi làm ở các vùng rừng núi cần mang theo màn, võng màn và mặc quần áo dài để tránh muỗi đốt.
Khi có dấu hiệu sốt hoặc nghi ngờ mắc bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm và điều trị kịp thời; không tự ý mua thuốc điều trị.
Hãy chung tay đẩy lùi bệnh sốt rét để tiến tới loại trừ sốt rét vào năm 2030.

Thanh Bình